What does science say about medicinal herbs?

Geneeskrachtige kruiden worden al duizenden jaren gebruikt en ook vandaag de dag zijn ze nog altijd populair. Hun oorsprong komt van over de hele wereld, van de inheemse inwoners van Zuid-Amerika tot de traditionele Chinese geneeskunde en de Ayurvedische tradities in India. Maar: werken ze eigenlijk wel? In dit artikel lees je wat de moderne wetenschap te zeggen heeft over vijf populaire geneeskrachtige kruiden.

Valeriaan heet officieel Valeriana officinalis en is een kruid dat doorgaans gebruikt wordt om de slaap te stimuleren. Van oudsher wordt het gebruikt als behandeling tegen slapeloosheid en rusteloosheid. Meerdere wetenschappelijke onderzoeken suggereren dat valeriaan de slaapkwaliteit positief kan beïnvloeden. Een meta-analyse uit 2020 in het Journal of Evidence-Based Integrative Medicine concludeerde bijvoorbeeld dat valeriaan de inslaaptijd kan verkorten en de subjectieve slaapkwaliteit kan verbeteren, zonder de bijwerkingen die vaak bij farmaceutische slaapmiddelen voorkomen. Dat valeriaan deze werking heeft, komt waarschijnlijk doordat het kruid het GABA-systeem in de hersenen beïnvloedt. Dit heeft een kalmerend effect en gaat ook angst en stress tegen.

Withania somnifera, zoals Ashwagandha officieel heet, komt uit de Ayurvedische geneeskunde. Dit kruid wordt omschreven als een adaptogeen, oftewel een stof die je helpt om te dealen met stress. Dit blijkt ook uit wetenschappelijke onderzoeken, zo blijkt uit een studie uit het Indian Journal of Psychological Medicine. Tijdens dit experiment hadden deelnemers die het Ashwagandha-extract significant lagere cortisolniveaus, wat het stresshormoon is. Ook ervoeren ze minder symptomen van stress dan de placebogroep. Ashwagandha kan mogelijk ook helpen om vermoeidheid tegen te gaan en je spierkracht, geheugen en cognitieve functies verbeteren. Er is meer onderzoek nodig om dit zeker te weten. 

Ginkgo Biloba is een van de oudste boomsoorten ter wereld. Het wordt vandaag de dag vaak gebruikt als geheugenverbeteraar, vooral bij oudere mensen of mensen met beginnende dementie. Hierna is in 2014 een onderzoek gedaan. Hieruit bleek dat Ginkgo bij patiënten met dementie belangrijke cognitieve prestaties en dagelijks functioneren kan verbeteren. Ook bij gezonde mensen zijn lichte verbeteringen in aandacht en concentratie gemeten, vooral op korte termijn. Toch zijn de resultaten wisselend, en sommige studies vinden geen duidelijk effect. Het wordt gesuggereerd dat Ginkgo de bloedtoevoer naar de hersenen verbetert. Ook zou het antioxidante eigenschappen hebben, wat mogelijk helpt om hersencellen te beschermen tegen veroudering.

De wetenschap bevestigt dat sommige geneeskrachtige kruiden, zoals Valeriaan, Ashwagandha en Ginkgo Biloba, daadwerkelijk effecten kunnen hebben die verder gaan dan het placebo-effect. Voor andere kruiden, zoals Mulungu en Guarana, is het bewijs nog in ontwikkeling maar veelbelovend. Het is echter belangrijk om kritisch te blijven. De meeste studies zijn immers kleinschalig en vaak niet langdurig. Kruiden zijn bovendien geen vervanging voor medische behandeling of wondermiddelen.

Mulungu is niet echt bekend in Europa, maar het wordt in Zuid-Amerika al lang gebruikt. Erythrina mulungu is een kruid uit de Amazone dat zou kunnen helpen tegen slaapproblemen en angst. Helaas is er niet heel veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar Mulungu, maar volgens deze studie kan het kruid angst remmen. Ook zou Mulungu een antibacteriële werking hebben en GABA-receptoren kunnen stimuleren. Hopelijk doet de wetenschap in de toekomst meer onderzoek naar dit geneeskrachtige kruid, zodat we meer over de werking van Mulungu weten.

We blijven nog even in de Amazone want ook Guarana, officieel Paullinia cupana, komt uit dit gebied. Het is beroemd om zijn stimulerende werking, wat vooral komt van cafeïne. In de zaden van Guarana kan zelfs meer cafeïne dan in koffiebonen zitten. Er wordt al lang wetenschappelijk onderzoek gedaan naar deze plant en het wordt door deze studie gesuggereerd dat Guarana veel gezondheidsvoordelen kan hebben. Hieronder vind je hier wat voorbeelden van:

• Kankerbestrijding
• Stimulerende werking
• Cholesterolverlagend
• Anti-obesitaseffecten
• Ontstekingsremmend

Helaas moeten we zeggen dat er niet extreem veel goede klinische studies zijn gedaan naar Guarana. Hierdoor kunnen wetenschappers niet met zekerheid zeggen of de bovenstaande voordelen daadwerkelijk geboden worden door deze plant uit de Amazone.

Hoewel er diverse wetenschappelijke studies worden genoemd, is het belangrijk om de kwaliteit en context van dit onderzoek goed te begrijpen. Zo varieert de steekproefgrootte sterk: sommige studies naar kruiden zoals Valeriaan of Ashwagandha werden uitgevoerd met minder dan 100 deelnemers, wat de betrouwbaarheid beperkt. Ook de duur van de onderzoeken is vaak kort, soms slechts enkele weken, waardoor langetermijneffecten onbekend blijven. Daarnaast is de methodologie niet altijd even streng. Niet alle studies zijn dubbelblind of placebogecontroleerd, en bij kruiden als Guarana worden vaak combinaties van ingrediënten getest, waardoor het lastig is om effecten aan één plant toe te schrijven. Voor sommige kruiden, zoals Mulungu, is nauwelijks klinisch onderzoek bij mensen beschikbaar. Kortom: hoewel de resultaten veelbelovend zijn, is verder en grondiger onderzoek noodzakelijk voordat harde conclusies kunnen worden getrokken.

Disclaimer: De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en is geen vervanging voor professioneel medisch advies, diagnose of behandeling. Raadpleeg altijd een arts, apotheker of gekwalificeerd zorgverlener voordat je begint met het gebruik van kruiden of supplementen, vooral als je zwanger bent, borstvoeding geeft, medicijnen gebruikt of een medische aandoening hebt. Hoewel er wetenschappelijke onderzoeken zijn genoemd, zijn de effecten van geneeskrachtige kruiden individueel verschillend en is verder onderzoek vaak nodig. De auteur en uitgever aanvaarden geen aansprakelijkheid voor eventuele schade of nadelige gevolgen die voortvloeien uit het gebruik van de in dit artikel genoemde informatie.