Eerste studie naar op cannabis gebaseerd medicijn voor hersentumoren

Glioblastoom is een zeer agressieve tumor in de hersenen. Deze vorm van kanker is moeilijk te behandelen en er zijn weinig behandelopties. Toch is er hoop. In Engeland gaan ze nu een klinische studie opzetten om te testen of een op cannabis gebaseerd medicijn de kans op overleven met deze vorm van hersentumoren kan verhogen. In deze blog zetten we op een rijtje wat er op dit moment over bekend is.

Kanker is een afschuwelijke ziekte, maar hersenkanker is voor de meeste mensen de meest angstaanjagende vorm. Glioblastoom is een vorm van kanker die het meest agressief is (WHO graad IV). Na behandeling komt het vaak voor dat een glioblastoom terugkomt en de overlevingskans is gemiddeld 10 maanden.

Veel voorkomende klachten zijn hoofdpijn, verandering van gedrag, overgeven, neurologische uitval en epilepsie. De klachten worden over het algemeen snel erger. Bij vermoeden van kanker wordt er een MRI-scan gemaakt en daarop kan een arts een glioblastoom meestal goed herkennen. Om uitsluitsel te krijgen of het werkelijk gaat om een glioblastoom moet meestal een biopsie worden genomen.

De behandeling van deze tumoren is helaas heel moeilijk. Zelfs als de tumor door middel van een operatie verwijderd wordt en er met chemotherapie behandeld wordt, komen bijna alle glioblastomen binnen een jaar weer terug. En dan zijn er maar heel weinig behandelmogelijkheden voor patiënten. Daarom wordt er naarstig verder gekeken naar andere middelen. Recent (in 2022) is er een onderzoek opgezet naar de effectiviteit van een medicijn dat gebaseerd is op cannabis bij hersentumoren.

 

In Engeland is het eerste, baanbrekende onderzoek opgezet door het Leeds Teaching Hospitals NHS Trust en de Christie NHS Foundation Trust, naar de mogelijkheden van een medicijn dat cannabis bevat en dat misschien een rol kan spelen bij de behandeling van hersentumoren. Het gaat om het medicijn Sativex, dat inmiddels voorgeschreven wordt bij de behandeling van spierstijfheid en pijn bij MS.

Op dit moment worden de eerste patiënten geworven voor het onderzoek in een klinische studie met de naam Aristocrat. Hierbij wil men er achter komen of een combinatie van Sativex met chemotherapie de levens kan helpen verlengen van mensen die gediagnosticeerd zijn met een terugkerend glioblastoom.

Het is de bedoeling dat er meer dan 230 patiënten zullen meedoen aan het onderzoek. Deze worden geworven via 14 ziekenhuizen in Engeland, Schotland en Wales. Het onderzoek wordt geleid door wetenschappers van de Universiteit van Leeds en het Cancer Research UK Clinical Trials Unit aan de Universiteit van Birmingham.

Deelnemers aan het onderzoek zullen gevraagd worden om elke dag 12 sprays Sativex of een placebo oraal te nemen (of zoveel als ze kunnen verdragen). Daarna krijgen vindt er regelmatig vervolgonderzoek plaats, waaronder een klinische beoordeling (elke vier weken), bloedonderzoek, elke 8 weken krijgen ze een MRI scan en ze moeten vragenlijsten invullen die betrekking hebben op de kwaliteit van leven.

De studie zal gegevens opleveren die duidelijk kunnen maken of het op cannabis gebaseerde medicijn Sativex in combinatie met chemotherapie zinvol is bij de behandeling van hersentumoren. Er wordt gekeken naar de overlevingskansen van patiënten, of het middel de voortgang van de ziekte kan vertragen en of het de kwaliteit van leven kan verbeteren.

In 2021 vond de eerste fase van het onderzoek plaats. Er werden 27 patiënten gevolgd en uit deze studie bleek dat Sativex goed werd verdragen in combinatie met chemotherapie. Tevens wijzen de gegevens erop dat het middel de potentie heeft om de levens van mensen met een terugkerend glioblastoom te verlengen.

Als de tweede fase net zo succesvol is, hopen experts dat Sativex een nieuw middel kan zijn in de behandeling van glioblastomen. Dr. David Jenkinson, hoofd van het onderzoek, zegt dat hij erg enthousiast is. Het kan het onderzoek naar een geneesmiddel voor deze afschuwelijke ziekte in een stroomversnelling brengen.

Er is volgens hem de laatste jaren een groeiende belangstelling voor de mogelijkheden van cannabinoïden in de behandeling van glioblastomen, zowel bij onderzoekers als bij patiënten. Het is bekend dat medicatie op basis van cannabinoïden bepaalde effecten heeft op de hersenen. Artsen zijn zeer geïnteresseerd om meer te weten te komen over de mogelijkheden van dergelijke middelen bij de behandeling van verschillende soorten kanker.

Het is zo dat ook glioblastomen cannabinoïde receptoren hebben op de celwanden. Uit laboratoriumonderzoek op glioblastoom cellen blijkt dat deze medicijnen de groei van tumoren kan vertragen en dat ze goed gecombineerd kunnen worden met reguliere medicatie tegen kanker.

Het is prachtig dat natuurlijke stoffen in cannabis kunnen helpen in de strijd tegen hersentumoren. Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de effectiviteit van cannabinoïden bij verschillende soorten kanker en daar leren we ook steeds meer over. Daarbij komen er ook meer verhalen naar buiten van mensen die baat hebben bij het gebruik van wiet bij kanker: variërend van het behandelen van pijnklachten tot het verminderen van de bijwerkingen van reguliere behandelingen zoals chemotherapie. 

Maar houd wel in gedachten dat er nog veel onbekend is over het gebruik van cannabis bij de behandeling van hersentumoren. Dr. Jenkinson raadt aan om voorzichtig te zijn. Cannabis kan helpen klachten te verlichten, maar het is nog steeds geen officieel medicijn om hersentumoren te behandelen. Overweeg je zelf cannabinoïden te gaan gebruiken, of dat nu wiet is of CBD producten, overleg dit dan eerst met je behandelend arts. Deze stoffen kunnen namelijk invloed hebben op de werking en effectiviteit van de medicatie die je al gebruikt, zoals anti-epileptica.